Osho – Tình yêu – Tự
do – Một mình
Phần II: Từ thân
thuộc tới việc quan hệ
Khoảnh khắc bạn cảm thấy mình
không còn phụ thuộc vào bất kì ai, sẽ có bình thản sâu sắc và im lặng sâu sắc lắng
đọng bên trong, buông bỏ, thảnh thơi. Điều đó không có nghĩa là bạn dừng yêu.
Ngược lại, lần đầu tiên bạn biết một phẩm chất mới, một chiều hướng mới của
tình yêu - tình yêu không mang tính sinh học, tình yêu ở gần sự thân mật hơn bất
kì quan hệ nào. Đó là lí do tại sao tôi thậm chí không dùng từ tình bạn, bởi vì
cái "tình" đó đã nhấn chìm biết bao nhiêu người.
Chương 5: Tuần trăng mật
không bao giờ chấm dứt
Tình yêu không phải là thân thuộc.
Tình yêu tạo quan hệ, nhưng nó không phải là thân thuộc. Thân thuộc là cái gì
đó bị chấm dứt. Thân thuộc là danh từ; dấu chấm hết đã tới, tuần trăng mật qua
đi. Bây giờ không có niềm vui, không có nhiệt tình, bây giờ tất cả đều chấm dứt.
Bạn có thể mang nó đi tiếp, chỉ để giữ lời hứa của mình. Bạn có thể mang nó đi
tiếp bởi vì điều đó là thoải mái, thuận tiện, ấm cúng. Bạn có thể mang nó đi tiếp
bởi vì không có cái gì khác để làm. Bạn có thể mang nó đi tiếp bởi vì nếu bạn
phá vỡ nó, nó sẽ tạo ra nhiều rắc rối cho bạn... Thân thuộc nghĩa là cái gì đó
đầy đủ, kết thúc, đóng kín.
Tình yêu không bao giờ là thân
thuộc; tình yêu là quan hệ. Nó bao giờ cũng là dòng sông, tuôn chảy, không dứt.
Tình yêu không biết tới chấm hết; tuần trăng mật bắt đầu nhưng không bao giờ chấm
dứt. Nó không giống như tiểu thuyết bắt đầu tại điểm nào đó và kết thúc tại điểm
nào đó. Nó là hiện tượng đang tiếp diễn. Người yêu chấm dứt, tình yêu tiếp tục
- nó là sự liên tục. Nó là động từ, không là danh từ.
Và tại sao chúng ta lại qui cái
đẹp của quan hệ thành thân thuộc? Sao chúng ta lại vội vã thế? Bởi vì quan hệ
là không an ninh, còn thân thuộc là an ninh. Thân thuộc có sự chắc chắn; quan hệ
chỉ là sự gặp gỡ của hai người lạ, có thể chỉ là ở qua đêm và đến sáng chúng ta
nói lời tạm biệt. Ai biết điều gì sẽ xảy ra ngày mai? Và chúng ta sợ tới mức
chúng ta muốn làm cho điều đó chắc chắn, chúng ta muốn làm cho điều đó thành dự
đoán được. Chúng ta muốn ngày mai sẽ tương ứng với ý tưởng của chúng ta; chúng
ta không cho phép nó tự do có cách nói riêng của nó. Cho nên chúng ta lập tức
qui mọi động từ thành danh từ.
Bạn đang trong tình yêu với người
đàn bà hay người đàn ông và lập tức bạn bắt đầu nghĩ về lấy nhau. Làm cho nó
thành hợp đồng pháp lí. Tại sao? Làm sao luật pháp lại bước vào tình yêu? Luật
pháp bước vào tình yêu bởi vì tình yêu không có đó. Nó chỉ là tưởng tượng, và bạn
biết tưởng tượng sẽ biến mất. Trước khi nó biến mất phải giải quyết nó, trước
khi nó biến mất phải làm điều gì đó để cho nó trở thành không thể tách rời được.
Trong một thế giới tốt hơn, với
nhiều người mang tính thiền hơn, với thêm ít người chứng ngộ lan toả khắp trái
đất, mọi người sẽ yêu, yêu mênh mông, nhưng tình yêu của họ sẽ vẫn còn là quan
hệ, không là thân thuộc. Và tôi không nói rằng tình yêu của họ sẽ chỉ là tạm thời.
Có mọi khả năng tình yêu của họ sẽ đi sâu hơn tình yêu của bạn, có thể có phẩm
chất thân mật cao hơn, có thể có cái gì đó mang tính thơ ca nhiều hơn và mang
tính thượng đế nhiều hơn trong nó. Và có mọi khả năng tình yêu của họ có thể
kéo dài hơn cái gọi là thân thuộc của bạn kéo dài. Nhưng điều đó sẽ không được
đảm bảo bằng luật pháp, bằng toà án, bằng cảnh sát. Sự đảm bảo sẽ là cái bên
trong. Nó sẽ là cam kết từ trái tim, nó sẽ là giao cảm im lặng.
Nếu bạn tận hưởng việc sống cùng
ai đó, bạn sẽ muốn tận hưởng nó ngày một nhiều hơn. Nếu bạn tận hưởng thân mật,
bạn sẽ muốn thám hiểm thân mật này ngày một nhiều hơn. Và có vài bông hoa của
tình yêu chỉ nở ra sau thân mật lâu dài. Có những bông hoa thời vụ nữa; trong
vòng sáu tuần chúng có đó, trong mặt trời, nhưng trong vòng sáu tuần thôi rồi
chúng sẽ mất vĩnh viễn. Có những bông hoa phải mất hàng năm mới tới, và có những
bông hoa phải mất nhiều năm mới tới. Càng mất nhiều thời gian, nó càng đi sâu
hơn. Nhưng nó phải là cam kết từ trái tim này tới trái tim kia. Nó thậm chí
không được phát ngôn ra, bởi vì nói ra nó là làm tầm thường nó. Nó phải là cam
kết im lặng; mắt sang mắt, tim sang tim, bản thể sang bản thể. Nó phải được hiểu,
không được nói ra.
Quên thân thuộc đi và học quan hệ.
Một khi bạn trong thân thuộc bạn
bắt đầu coi nhau như được cho không - đó là điều phá huỷ đi mọi chuyện tình.
Người đàn bà nghĩ cô ấy biết người đàn ông, người đàn ông nghĩ anh ấy biết người
đàn bà. Chẳng ai biết cả! Không thể nào biết được người khác, người khác vẫn
còn là bí ẩn. Và coi người khác như cho không là xúc phạm, là bất kính.
Nghĩ rằng bạn biết vợ mình là rất,
rất bạc bẽo. Làm sao bạn có thể biết được người đàn bà? Làm sao bạn có thể biết
được người đàn ông? Họ là những quá trình, họ không phải là đồ vật. Người đàn
bà mà bạn biết hôm qua không có đó hôm nay. Biết bao nhiêu nước đã chảy xuôi
sông Hằng rồi; cô ấy là ai đó khác, hoàn toàn khác. Lại quan hệ, lại bắt đầu, đừng
coi điều đó là cho không.
Và người đàn ông bạn ngủ cùng
đêm hôm trước, nhìn vào khuôn mặt anh ấy vào buổi sáng. Anh ấy không còn là
cùng người đó nữa, biết bao nhiêu điều đã thay đổi rồi. Biết bao nhiêu điều,
nhiều không tính được đã thay đổi. Đó là khác biệt giữa vật và người. Đồ đạc
trong phòng vẫn như cũ, nhưng người đàn ông và đàn bà, họ không còn như cũ nữa.
Lại thám hiểm, lại bắt đầu. Đó là điều tôi ngụ ý bởi việc quan hệ.
Việc quan hệ nghĩa là bạn bao giờ
cũng bắt đầu, bạn liên tục cố gắng trở nên quen thuộc. Lặp đi lặp lại, bạn tự
giới thiệu mình với nhau. Bạn đang cố gắng nhìn nhiều khía cạnh của cá tính người
kia. Bạn đang cố gắng thấm ngày một sâu hơn vào cõi tình cảm bên trong của người
đó, vào những chỗ thầm kín sâu sắc của bản thể người đó. Bạn đang cố gắng làm
sáng tỏ một bí ẩn mà không thể được làm sáng tỏ. Đó là niềm vui của tình yêu:
thám hiểm tâm thức.
Và nếu bạn quan hệ, và không qui
nó thành thân thuộc, thế thì người kia sẽ trở thành tấm gương cho bạn. Thám hiểm
người đó, không nhận biết nhưng bạn sẽ thám hiểm bản thân mình nữa. Đi sâu hơn
vào trong người khác, biết tình cảm của người đó, ý nghĩ của người đó, xúc động
sâu hơn của người đó, bạn sẽ biết xúc động sâu hơn của mình nữa. Những người
yêu trở thành tấm gương cho nhau, và thế thì tình yêu trở thành thiền. Thân thuộc
là xấu, việc quan hệ là đẹp.
Trong thân thuộc cả hai người đều
trở nên mù với nhau. Nghĩ mà xem, đã bao lâu rồi kể từ khi bạn nhìn thẳng vào vợ
mình mắt với mắt? Đã bao lâu rồi kể từ khi bạn nhìn vào chồng mình? Có thể đến
nhiều năm rồi. Ai nhìn vào vợ riêng của mình? Bạn đã coi điều đó như cho không
tới mức bạn biết cô ấy rồi; còn gì ở đó nữa mà nhìn vào? Bạn quan tâm nhiều tới
người lạ hơn là những người bạn biết - bạn biết toàn thể địa hình thân thể họ,
bạn biết cách họ đáp ứng, bạn biết mọi thứ đã xảy ra lại sắp xảy ra lặp đi lặp
lại. Nó là cái vòng lặp lại.
Nó không phải như vậy đâu, nó
không thực như vậy đâu. Chẳng cái gì lặp lại cả; mọi thứ đều mới mọi ngày. Chỉ
mắt bạn trở nên cũ đi, giả định của bạn trở nên cũ đi, tấm gương của bạn tích tụ
bụi bặm và bạn trở nên không có khả năng phản xạ người khác.
Do đó tôi nói cứ làm quan hệ. Bằng
việc nói quan hệ, tôi ngụ ý vẫn còn liên tục trong tuần trăng mật. Cứ tìm kiếm
lẫn nhau, tìm ra cách yêu nhau mới, tìm ra cách mới ở cùng nhau. Và từng người
lại là bí ẩn vô hạn, không cạn, không dò hết được, tới mức bạn không thể nào
nói được, "Tôi đã biết cô ấy," hay, "Tôi đã biết anh ấy."
Nhiều nhất bạn có thể nói, "Tôi đã cố gắng hết sức, nhưng bí ẩn vẫn còn là
bí ẩn." Thực tế bạn càng biết nhiều, người khác càng trở nên bí ẩn hơn. Thế
thì tình yêu là cuộc phiêu lưu thường xuyên.